Latest Update :
ads

Krismas

Events

Books

People

Hmarram

Vok Bu Pek Hun

Friday, February 17, 2012

Ziektu: Pu L.Keivom

Why, this fellow don’t know any more about politics than a pig knows about Sunday.-Harry S.Truman (1884-1972)

Kum nga dana inthlang huna Manipura vok bu pek hun a hung tlung chun, vok ruol chu an hung inngèk tran a, vokkuong bulah an tang fur el a. Mariin a naupa Nazaret tlangval kum sawmthum mi kuoma uoiin an tlaksam thu ngai poimaw taka a hril truma a naupain, “Ka hun a la tlung nawh” a tipek ang deuh khan, kum iemani zat liem taa vok bu thurna haihawpui chawitu pakhatin, “Ka vok bu pek hun a la tlung nawh” a tisan leia a vok threnkhatin vokkuong dang an va norpek a, a voka a ngai tam tak a chân dêr ti an hril dam chu naah a hung inbu non vong vong a. Hi hun hi piengthar le thar naw khom lungruol taka voka an inchang hun niin an hril. Thutak le felnain hmun a chang zo ta nawna khawvela hin Tuolte Vanglai chanchin neka turu lem chanchin maksak ngaithlak seng lo a um.

Amiruokchu, fimkhur rawh. Hi hun hi vok buola inchawm luthaiin phuok fawm thukhêl hrang hrang hmanga inphir thluk an tum char char lai, khawhai thli anga thuvuongva an leng chum chum hun, zing tienga mengte kha zan tieng chuh keipui tieta liena an inchangtir pei hun a ni leiin, a tu thukhawchang am bu tak khûka khukpui ding ti hriet a harsa. Petrol Station-ah petrol hmu ding um si loa dan bawse a, kangmei suok triumzie khom hre lo ang hrima kotthler tin deuthawa petrol station an intlar khupna Churachandpur khawzawla hin, inthlang huna chu petrol station nekin khêl faktawri a tam lem daih. Hi khêlzawla inkhèla thrang ve nawhai chun Pastor Thangngur dungthula,

Thieng le thieng naw inkara hin,

Hmun insang le a’n hnuoiah,

Kal chawi dan ka hriet thiem nawh

ti ve vong vong el naw chuh, ieng hang law ngaina rak a vang.

Chuong chu a ni laiin, John Bunyan tienami ziek The Pilgrim’s Progress-a Kristien-in a na hup a, “Hringna, hringna! Chatuon hringna” tia khêka Bohmangna Khawpui a tlansan ang khan, hi Rangkachak Tuol (Sana-leipak) tia an lo ko duot, sienkhom a mi chenghaiin ‘Bohmangna Rama’ ei inchangtir tah hi tlansan dingin fiel tawl la, Esau anga bu thleng khata mani ro hlu tak ‘vote’ zor a, kum nga dana voka inchang an thlang lem hun a ni deuh fur tlat leiin, ui khop ko an hril chu nêpte ning an tih. Ei invet ti ding ni inla, mani taptebula chu Solomon khûm khopa vara inngai deuh vong ei ni si. A poi ti ding ni inla, kawrapson rama inchangtirtu chu a mi chenghai hi ei ni tlat bok. Lungkham rak ding ni inla, a khuongbai tak ei ni tlat a, a tawpa lu beng thoi ei poiti si naw chun, hang lungkham rakin trangkaina a nei si nawh. Mawsiet ding zong inla, mani lua meiling sie ang chauh a ni tlat bok si. ‘Thuruksek’ tiin thin thla ding ni inla, mani inthurukin umzie a nei si nawh. Hril a hai ti ding ni inla, hril tlak a ni nawk bar bok si nawh. A bo.

Kum 2007 February-a Manipura inthlang kha ka u Liensel naupa ruong thaka kan fe hun leh an intong fuk a. Tu kum January 28, 2012 a inthlang, hi lekha ka ziek laia a rizal nghak mek hi, ka tong fuk nawk a. Lalruotthang hla phuoka, “a pangngai, a’n dang nawh” a ti ang el khan, Election Commission-in a thienghlim thei dan ding tak ngaituoa rem an hung ruot sa khomin, vok bu pek hun a hung tlung meu chun, Belzebub rawi kut bok a hrat a, an solfa vai dan dungzuiin, ei thle nawk duol duol el. Hi hun hi eini laia kristien um zat fie hun chu ni sien, khawfingchat hnunga arasi zong ang phier ning a tih.

Kha hma neka 2012 inthlang a danglamna um sun ruok chu vote nei, ‘banga kutin’ a lo thlakpek hlak leia kha hmaa mani vote khom thlak thei lo tam takin an vote an thlak kha a nih. Chun, Election Commission chun Sudden Muanga ‘Bawthut Pawlisi’ hmanga inthlang hun an hung ruot thut leiin a, vok bu pek thrul pha teuh naw hai sien khom, a zie-um deua ngai pawl an um. A lang a changa silai chawi pawl an inrol hlak kha zie-um metin an ngai a, a rûk a râl ruok chun an kut inhuot dan a pangngai tho nia hril pawl an um bok. Zan khat thilthua sakeiin a zie a thlak thut ruok chu, sa se ding thra lem a hmu a ni ngot naw chun, mang rama sie thra tak a tih. Vote neitu, a hmuna umhaiin mani vote ngei an thlak ti hi a ri a mawi. Sienkhom, vote nei, um si lo, a thuo a thuoa vote nei le vote nei thei tah, voter list-a um lo an tam. Inthlang ni chawhnung dar 4 chena Churachandpur Biela vote an thlak zat an rikawt chu 32.94 a ni a, zantieng dar 6:30 pm a an rikawt ruok chu 79% a ni thung (Ref. Hmasawnna Thar, January 29, 2012).

Chu chun i naah ieng dâr am a vuok? Ngaituo tham tling chu hi hi a nih. Polling Station iemani zat ka sir a. Dar 3 hnunga Polling Booth huonga lut po chu vote inthlaktir hràm vong ding ti a nih. Dar 4 vel khan chuh mi intlar hmu ding an um ta naw tluk a nih. Chu chena chun, darkar riet sungin voter zaah mi 32.94 chauhin an thlak phak trawk thu ei tar lang tah khah. Mi hmu ding an um ta meuh naw hnung, dar 4-6:30 inkar, darkar hni le a chenve sung chauin iengtin am voter a tam lem daih, 46% hielin an thlak thei am ning a ta? Tu thlak am ni tang a ta? Thla an lo lak pei a ni si chun, hi sunga vote thlaktuhai hin ieng ang hmel am put an ta? Banga kut (unseen hand)? Thim lal? Mihriem hmêl? Trokphâr? AK-47? Chu chu kei, sierkop leia trum hni zet Matriculation hlawsam tah hin a hisap dan ka thiem nawh.

Hi hi inthlang, zalen le fel fai, ‘free & fair election’ ei ti vet hih a lo ni chun, ka hriet phak ve lo Saptrong thar ei lo nei zing a lo ni awm ie! Hlimsânghai ‘tronghrietlo’ (glossolalia) nêk khomin hi trong thar hi a dangdai lem. Mani rama ngei khom thu dik zong pawl chu ei mikhuol zuol pei ding a hoi khop el. Ei ram hrieta ei ngai kha ei ram hriet loah a lo inchang a, ei mi hrieta ei ngaihai khomin hming le hmel dang an lo put zo tah. Washington Irving (1783-1859) tienami-a Rip Van Winkle ang elin hmel hriet an vang tiel tiel a, Pastor Thangngur zai zawmin, ‘hriet naw ram ka fang laiin’ ti ve el a lo ngai tah. Thudik a dingchang tah nawna hmun chu, ieng anga Baibul an leklamna hmun khom ni sien, ka ta ding chun muonglei ni loin hmun raltri a nih.

Kum 2007-a ei hmelhmang

Kum 2007-a kan inzin trum khan A CHEN VE KHOM ti thupuia hmangin Manipura ei ngirhmun ka hmu dan artikul sei tak tak pali ka ziek a. A CHEN VE KHOM-2 a chun inthlang laia an vok bu pek dan le a bebawm ka ziek a. Chu taka ka ziekhai chu kum 2012-a khom a la danglam meuh naw leiin, chu chu hang bi hmasa phot ei tih:

“Manipur ka sir nuhnung tak chu kum 2004 khan a nih. Ka lo tum dan chun, Baibul (Delhi Version) sut dinga buotsai mêk hi lekhabua sut thei dinga March 2007 sung rem fel vong a, April-May sung India hmar-sak ram sira inzin a nih. Ieng leh khaw leh February thla tawp tienga Manipur inthlang an zo fel hma chun Manipur sir ka tum naw hrim hrim a. Hi hun hi ka thil hmu pei naw tawp, vok le ui le âr anga mihriem an inchang hun, Belzebub le a rawihaiin kum nga dana vok bu le ar bu an pek hun a ni leiin, chu hun chu pumpel ka tum hràm hrâm a nih.

“Inthlanga vote ka thlak nuhnung tak chu 1967 khan a nih. Chuong lai chun vote inthlàkpèk hi um tran tah tho sien khom dannaranin voters’ list-a um, sienkhom a thlâk thei lo le thlâk hman lohai vote chauh kha an thlàkpek a, mania vote thlàk dinga fehai khan chu mani vote tak tak kan la thlàk tlângpui. Hieng hun lai khom hin hnam threnkhat chun verther an insuo tran ta a, um lo an inumtir a, mithihai an inthotir a, kum tling lo khom kum an inchawm hlèntir duoi duoi a, pieng lo an inpiengtir treuh bok a. Genesis bung khatnaa Pathienin thil a’n umtir zung zung ang deuh khan, kha sin kha Manipur hmun threnkhata chu Belzebub-in a chalai ve thung a, “Um raw se” a ti ang ang khan a sipai ruolin an thaw el niin a’n lang. Chu thil inkaizap pei chun ‘schoolless teachers’ ei tihai chen khom hi an hung um ta pei a nih. Manipur hi a um khom um lona, a um lo khom umna ram; thaw thei khom thaw thei lona, thaw thei naw khom thaw theina ram a nih. Ei hriet rawn po leh ei hriet nawzie ei hriet tran ding chauh a nih.

“Amiruokchu, chu ram, Belzebub inlalna ram chu ka pieng le murna ram a ni tlat bok si. Hnawl nuom lang khom ka hnawl thei thil a ni nawh. Hun sanapui chu ka thua invir a ni naw a, ka her kir thei bok nawh. Hla siemtu Suma angin,

Aw, kan siengna ramin a zir ta nawh,

Muongna le lawmna zong lang khom,

Hmu naw ningah; a hmun a’n nawh,

Ka Lal Krista ram a’n naw leiin

tiin sùn le zàn mitthli hul loin trap khom ni lang, chu Belzebub inlalna hnuoia um ka pieng le murna Pherzawl khuo chu ka nuom thua hnawlin ka thlak thei nawh. Ringna le inzom, sakhaw thil ang a ni nawh. John Bunyan tienami zieka Kristien inzin ang khan, ringna le inzom thil chauh ni sien chu, hi Bohmangna Ram hi suoksanin Himna Ram tieng inpemsan daih tàng ka tih. Taksa rama chuh inpèmsan thei a ni a, Delhi tlanga ka’n pèmsanna khom kum tam a ni tah. Amiruokchu, ka bul intranna, ka aidentiti (identity) inthlungna a ni tlat leiin, chu bung le châng chu ka hnawl thei naw a, chu bung le châng thrang lo chun vàn laia tla ang, aidentiti nei lo ka ni ding a nih.

“Chu ram, taksaa ka’n pemsan tah, sienkhom mang rama ka la lèng rawnna tak chu ka tum nêka inhmain, kan insunga vangduoina kan tuok leiin, February 21, 2007 khan kan nupain kan chuong lut nawk tah a nih. ‘Sakei triin sakei a tuok’ ti ang deuh khan, tuok ka nuom naw tawp, Manipur inthlang lai kan hang nang a. Hi hun hi a zuolkai hun, insûm kâr nei lo le inren thrak loa Belzebub rawihai pok hun, Meiteihaiin ‘châk koba’ an ti ang deua ui le ar le vok le kêl anga an ngaihai châk zawng tak thawpek a, phing hmul inkhat rak khopa sum le pai le zu le sa, hmepok, chârtang le iruonbaa an dit tawka an inhrai puom hun a nih. Zu dawn mihai ta ding lem chun, hi hun hi a mimira an hnienghnàr hun, Kana khuoa inneinaa thranghai nêk daia an tlai hun a nih. An zu sukpungtu khom Isu ni ta loin thimna lal Belzebub a nih. Hi hun hi a ram phêka an inzor hun, a daw hrât hràtin nawchizor man an intèl rawn hun a nih. Chu nawchizorna man intêltuhai lai chun kohran le an thiempuhai khom an fihlìm bik nawh.

“Imphal erpawt kan tlung chun ruong hmuok dinga Khawmawi le a sè vèla inthoka hunghai leh kan intuok a. An lo um indar leiin mi tlawmte chauh ni dinga ka ngai kha an lo tam khop el a. Erpawt tuola an thil zorna dawra thei tui (softdrinks) a um um chu laa sem dingin kan rawihai ka hril a, cheng sangli man vel an sem a. Chu chun a hmuoka hunghai tamzie ka hriet chauh a nih. Chuonga an tamna san pakhat chu, elekson-a kandidet po poin motor pakhat seng an hung thaw lei a ni thu an mi hril chu tie! Inzakum ka ti èm êm a, ka lung a sa zok bok a. “Ieng leia ei vangduoi tuok chu vote zongna dinga an lo hmang am a na? Ieng leia nangni khomin chu chu phalpêk a, in lo inzor hrim hrim am a na? Einin motor ei làk thei naw leh mani motor-a hung thei thei chauh hung el ding annawm” tiin ka rawihai chu ka suosal a. ‘Khawbung a la ti ta deuh deuh’ ti ang khan, anni hlak chun kandidet-haiin motor an hung tir seng chu inti theina takah an la lak nawk nghal! Ka ngaidan chu ngaidan invêtthlak le thringah an bel lem daih a nih.

“Hi ram, ka rama ka ngai, ka pieng le murna ram, Belzebub inlalna rama hin kei chu mikhuol, ningkhong hre lo, ngaidan thring chel le kengkaw tum mi-a ngai ka lo ni tah. Invêt biling khom ni loa, “Ka sunghai tu am an na?” tia an lo sak vet hi kong khata chu a lo indik letling niin ka zuk hriet a. Hi Belzebub inlalna ram Manipur, sum hnotna leia mi tin mi tang kong hrang hranga an inzorna rama hin, an thaw dan anga nung ve lo ta ding chun, “Ka sunghai tu am an na?” ti hi hla thunona hmang lo thei lo a lo ni tah khom a hoi de aw! Belzebub rawihaiin kum nga dana an vok le ar an hraina hmuna hin suol hi suol a ni ta naw a, thra khom thra a ni chuong bok nawh. Inkhawm zàta, “Thlèmnaah mi thruoi lut naw la” tia insam ziehai intlansiekna tak chu hlèprûk theina ngirhmuna inhlangkai tum niin a’n lang ta tlat el hi thil beidongum tak a nih. Ei khawsakzie enin, mi che theia ei ngai chu hlêpru thei, mi chàua ei ngai chu hlêpru nuom lo a ni ta si leiin, ei trongtrai hla khom hi Setan tieng nghain, “Thlèmnaa chun mi thruoi lut hràm rawh” tia thlàk a awm ta lem an naw maw? Ei sin dit tak chu hlèprûk theina ngirhmuna um a nih. Belzebub rawihai chun inthlang hi chuong ang ngirhmuna inhlàng kai theina kawitan chu niin an ngai.

“Chuong chu a ni si chun Paulan, rorêltuhai thu awi ding a nizie, Pathien ruot loin rorêtu an um thei nawzie le rorêltuhai dodal chu Pathien ruot dodal a ni thu le thil dang a hrilhai (Rom 13:1-7) hi Manipur le inzomin hmang thei a ni ding? A ni si chun indik lo taka silai le sum fai lo hmanga tling, a taka tling si lohai hi Pathien ruot an ni thei ding am a ni? Chuong chu a ni si chun ieng leiin am kawrapson ei ti hi a pung naw ding? Paula ngei khom a hun laia rorêltuhai thupek neka a ring, hemde Isu thu a awi lem leia Rome chen chen a thubuoi hril dinga fe a ni naw am a ni? Hieng zawnahai le zawna dangdai tak tak inzawt ding a tam. Chuleiin, Paulan hi thu a hrilna san bul le bal hi hriet fie a ngai. Pathien ruot, rorêltu a tihai hi tuhai am an na? Indikna lampui petsan a, tharum, silai le sum thä hratna hmanga inlalna changhai hi chu an ni naw top. Pathien ruot ni nêkin, Belzebub-in hmangruoa hmang dinga a chawm thauhai an nih.

“Mithi kan vui zo tukah inthlang ni chu a hung tlung ta ngei a. Khawmawihai vote thlakna hmun ding Polling Booth chu Bethel-a um a nih. Churachandpur-Imphal lamlienin hi khuo pahnihai hi a daidan a, sienkhom khaw phêk khata um vong ang an nih. Kan naupa H.T.Vela ina tlung kan ni a, anni chun zîng tieng vote an hang thlak a. Chu hnunga thlak dinga tihai chu Khawmawi khuo, in 160 chuong le vote thrahnem tawk tak umna a nih. Hmar hnama inthoka kandidet pakhat Lalthralien an ti chu a um ve leiin Khawmawihai po po chun ama chu vote ngei dinga ngaina a um a. Chu chu a ni lai zingin, khawtlang thruoituhai chun helpawl pakhata inthokin vauna thu an dong zing bok a. “Congress Party kandidet-in vote zaa sawmriet a hmu naw chun a maw tuor in tih” ti chu an vauna thu a nih. Chuleiin, a khuoin an phawklek a, vote an thlak thei ding le ding naw chu an thil indon tuo rawn tak a nih.

“Vote thlak zoa Vela a hung kira a mi hril chu hieng ang hin a nih. Polling Booth sungah mi pakhat, mobile chawi a um a, chu chun puo tienga an hotuhai a biek a, vote thlak an sukbuoi ta ding le ding naw thu Thado trongin a hei indon zing a. Chuong lai chun Khawmawi mihai chu an la hung intlar hman naw leiin buoina um loin a fe tluong pei a. Khawmawihai an hung intlar charin hel pawlhaiin an hung hnot dar a, sipai diuti an um treua chu ieng khom an thaw nawh. Chuonga an hung hnot zàm ta si lei chun vote thlâk thei lo dingin an inngai a, an rêngin thlak naw law law a, DC kuomah ripawt pek a, a thara inthlangna nei a, Khawmawi khuoa ngei Polling Booth sie dinga nor chu thrain an hriet a.

“Chawhnung dar hni velah, ka u Lienselhai ina u le nau mi hung râltuhai le kan lengkhawm lai chun, vote thlak thei ni taa an hung hril leiin ka u Liensel naupa Lalrodik hai rawi chu vote thlak dingin an hang fe a. Sienkhom, helpawl haiin ama le naupang pakhat chu an lo man a, an kèm (camp) tieng an thruoi a, “Khawmawihaiin vote in thlak chun kan that ding a nih” tiin mobile hmangin an hung vau zing a. An thruoipa Lalrodik hi Kashmira thi Lalvarmawi unaupa a ni a. Iemani chen chu a zawnin kan nauhai lu pahnih sûn el thei ngirhmunah kan um a, ngaituona a fe hla khop el. Kei ngei inthok suok a, helpawlhai chu hang hrawk ding ka ti leh, an mi phal bok si nawh. Hieng ramhuoihai hi mi tinin ei tri tlon leiin an huongtau deu deu a nih ti hi tlâng hriet a nih. Thi huoma takna le indikna kengkaw ngam le phur suok ngam ei um ta naw leiin mi suol an huoisàr a, an pawng deu deu a nih. Ei huoina chu suma inzor le khêl hril chauh a nih.

“Kum 2006 khan hma lak dan ding hril tlâng dingin Delhi tlàngah hnam thruoituhai laia mi iemani zat an hung thlàk hlak a, ka inah an mi hung pan changin hnam tam lem haiin tlangmihai an mi hnawchèpna laka inhumhimna zong dan ding le chu ngirhmun chu suol suok a poimawzie voi tam hril tlàng a ni a. Tlangmihai, abikin Churachandpur biela mihai ngirhmun siem nghet a trulzie dam, chu ding chun inthuruol taka pawl khat hming hnuoia hnam tin insuikhawm a poimawzie dam le chu chu thaw ding chun hnam sipai tieng khom insuikhawmna thra tak nei a trulzie dam hril a ni bok a. Thil pakhat, chieng êm èma ka la hriet zing chu, kum 2007 a Manipur Assembly inthlang zo a ni hma chun ramhnuoi sipaihai lai insuikhawmna thu hril a remchang naw thu an hril seng chu a nih. Chu chun ei ngirhmun a hril fie chieng hlein ka hriet a, ka beidongna pakhat a ni bok.

“Hi an thil hril hi trongkam pangngaiin a umzie hang hril fie tum inla. ‘Keini ralthuom chawi pawl hi nawchizor vong kan ni a, kan inzor rûnpui hun chu inthlang hun lai a ni a, kan thlang tling tling chu kan mamaw châng poa kan poisa bawm ding an nih. Chuleiin, kan inzor hun a tlung hma hin chu insuikhawm chu thil thei ni naw nih’ an tì ang tluk a nih. Kei chun zàpa le thup nei loin, ‘Chuong chu a ni si chun, kum nga dan zàtah inthlang a um bok si a, inzor man hlak a pung deu deu bakah a hlawk zuol deu deu bok si a, chatuonin insuikhawm hun chu a um naw ding a ni chu tie maw?’ ka ti rèk a.

“Tuta kan inzin truma inthlang laia thil um dan ka hang hmu chieng zuol chun ka lung himawna kha a lo indikzie ka namnghet a. Ei ram buoina bul po poa a kaikuongpa chu pawlitisian ei tihai hi an lo ni chieng khop el. Helpawl hung tamna bul khom anni thil thaw indik lo ra suok a nih ti naw thei a ni nawh. Mipui rongbawltu dinga thlang ni siin mipui chan ai po po an ban thlakpek a, mipui chu vok le âr ang chauha enin, kum nga danah voi khat, inthlang tawmin vokbu pe dingin an bielah an hung trawk a. Hmun tam takah an vok le âra an ngaihai khan an lo theinghil hman a, a thren lungawi loin an lo hel a, thiem takin an bu pek chu an fak miel miel a, sienkhom an vote chuong nawh. Entirna thra tak chu Tipaimukh Biel a nih. Pawlitisianhaiin him lem le hlawk lema tu laia an hriet chu silai chawi pawl le zawlpuon inzawn a nih. Chuleiin, nawchizora mi siemtuhai hi mipui le kohranin hnawl nachang ei hriet chauh khom ni loa hnawl ngamna lungril ei nei pha leh fel takin mipui aiaw thlang thei chauh ei ta, mipui aiaw tak tak ei thlang pha chun ram le hnam hmasawnna hi a tak takin ei dong thei chauh ding a nih. Hrietna dinga na nei chun ngaithlain ngaituo ngun raw se.” (April 21, 2007 Delhi)

Kum 2012 hmelhmang

Tu kuma inthlang chu thrang ve si loin iemani chen a sungrilah ka lut chilh leiin kha hmaa mi bau le ralkanga inthoka ka hriet nek daia chiengin ka hmu a. Chu khom chu a nina tak chenve chenve khom a la ni naw el thei. Iemani chena inthok tah khan ei thiempuhaiin Setan be pawl an invoi thu an hril ei hriet tawng a, an rongbawlna hlawtlingzie le hlawsamzie inkhìna thra tak a ni thu ruok chu an hril ngai naw a ni el thei. Mani mong inhlim chu ei rin seng. Sienkhom, tukver danga inthokin hang thlir hrâm ei tiu. Inthlang hun tluka Setan biekna rapthlak hi eini lai a um naw el thei. A fihlîm chu vangkhat tê ning ei tih. Ei inzor dan le uire dan ruok chu inang naw rup a tih. A thren chun mani chanvo sukvawngna le sa himna dingin; a thren chun khawtlang le kohran thratna ding suonlama hmangin; a tlangpui ruok chun sum hmuna remchanga hmangin ei inzor. Ram le hnam thratna ding invoi phaka inhrilhai mit khomin chi bing le hnam bing liengko le kalak khêl bàk chu a tin phak nawh niin a’n lang. Moneypur a ni mieu tlat a!

Sorkar thil tum chu a thra. Rorelna thra ei nei ding chun rorelna khawl thra nei a ngai a, chu khawl chalaitu dinga mipuiin an thlanghai chu MLA/MP ei tihai hi an nih. Dan siem chu an mawphurna a nih. Fel tak le indik taka an dan siemhai kengkawtu ding chu Executive Wing, sorkar thoktu ei tihai hi an nih. An dan siemhai chu a ni ang taka kengkaw a ni theina dingin, dimokrasi sorkar hnuoia chun a thruoitu lu tak dingin mipui thlang, dan siemtuhai (legislators) chu sie an ni a, Minister tiin ei ko. Dan siemtu le kengkawtu lu ding ni si a, a letlinga che a, inthlang hunah dan po po bawsetu lemah thrang a, Belzebub pawlisi-a an mi tranpui tlat el hi chuh, a va hang ni naw de aw!

Pathien thiltum le ditzawng chu mihriema a lalram, indikna le thienghlimnain ro a relna, indin chu a nih. Chu chu Lal trongtrai ei hril zata ei insam hlak hi a nih. Rorelna indik le fel indin hi Pathien thutak thiltum chu a nih. Chu tukvera inthoka thlir chun ‘pawlitiks’ ei ti hih Pathien thutak sukdikna hmangruo poimaw tak a nih. Chuong anga roreltu hung suokhai chu Paula chun Pathien ruotah a ngai a, an thu thu zawm dingin ringtuhai a’n fui hrim a nih. An leh, ei inthlanga tlinghai hi Pathien kandidet am Belzebub kandidet? An chàng dana inthokin Pathien mi nina zie an put hrim hrim am? Mit ngeia ei inthlang dan hmutu tu khomin, Pastor Thangngurin ‘Thim lal theina’ a ti tirdakum tak kut naw chu kut dang an hmu ka ring nawh. Inthlang tûkah inphi fai vuka biekbukah lem ei va chang nawk seng hin Belzebub nui chauh naw chuh tu nui khom ei sukza ka ring nawh.

Vangduoithlak takin, chu chu Gospel Zabili ei hmang zo hlola ei hmelhmang chu a ni tlat si! Vokbu petu le a bu fatu vokhaiin danglamna an nei nawh. Hieng ang mihai hin Pathien ramah chan ei nei ding a ni chun, ei hril vet van ram hi inlawina tlak le hluo tlak a ni ka ring nawh. (February 15, 2012, Delhi)

Peniel 2012 from February 17-19

Saturday, February 11, 2012

Hung tlung ding Feb 17-19, 2012 sung hin YMCA Camp, Lakeside, Nilshi, Maharashtra hmunah abikin Pune, Mumbai le Ahmednagar laia Hmar nauhai a nuom taphawt ta dingin Spiritual Camp buotsai a nih a. Hi camp hming ding hin PENIEL 2012 inbuk a nih a, thupui ding khawm "Mal I mi sawm hma khat chu inthla naw ning che" (Gen 32:26) a nih.
Hi camp a speaker ding hin Evan. Lalrokung, Haflang, N.C. Hills fiel a ni bawk. Camp budget hi Rs. 80,000 - Rs.100,000/- vel a nih a, sum le pai khawm thei ang anga zawng zing a nih.
Chun hi camp a hlawtling ngei theina ding le camp a thang haiin thlarau malsawmna an dawng seng theina dingin hmun tin ram tina Hmar Christian Fellowship hai in mimal le fellowship inkhawmna/pastoral prayer a hai in tawngtainaah nasataka mi lo san dingin kan hung ngen cheu a nih.
Iemani tia hi Camp a dinga mimal, group/fellowship ang zawnga sum le pai le thilpek chi hrang hranga hung thang nuomtuhai chun iengtiklai khawm HCFP Secy. Tv Jubileethang Hrangchal (9370459894) annawleh kei ka number (9503284732 / 7588180091) haia hin inhriettir  thei zing a nih. Lalpan mal sawm seng raw se cheu!


Krista-a in unau,
Samuel L Songate
Chairman, HCFP

Ka Birthday Thusep: Pathienin mihriem dam chen ding a lo ruot lawk am?

Friday, February 10, 2012

By Prof Lal Dena, Manipur University

January 11, 2012 kha ka pieng champha a nih a, I am now 73 years young. Kha tuk khan zing dar liin ka thova, Sam Nambar 1-na le 23-na ka tiem zovin, tawngtaina ka nei a. Ka dam lai khuolzinnaa ka thiltuok le tawnhriethai le inzawmin ramtin ramtang kan ngaituo a. Chu laia ka ngaituonaa hung inlang pakhat chu mihriem dam hun sung inchen lo rup hi a nh. A then hlamzuiin an thi a, a then naupang lai an thi a, a then nunghak tlangval lai an thi a, a then nupui papui hnungin an thi a, a then nawk chu tar kuna dam an um bawk. Thi dan le thina san khawm an ang naw rup bawk si. Chuphingleh hi zawna hin topui thei ta lovin a mi hung mawr a: “Pathienin mihriem dam chen ding hi a lo ruot lawk am aw?”

Thuthlung hlui huna mi hmasahai kha an dam sawt thei khawp el a. Adam thlahai a tam lem kha kum zakuo chuong dam vawng an nih a. Mehalalel kum zariet le sawmkuo le panga a dam a; Enok kha kum zathum le sawmruk le panga a dam a; Enok naupa Mathusel kha Thuthlunghlui huna dam sawt taka hriet a ni a, kum zakuo le sawmruk le pakuo a dam a nih. Lamek khawm kha kum zasari le sawmsari le pasari a dam.(Gen.5:1-31). An dam sawt thei veng veng khawp el.

Nova hun lai khan Pathien naupahai le mihriem naunuhai an hung innei pawl nei nuoi a, Pathien a lungsen a, “tuta inthawk chu kum za le sawmhni bak dam ta naw ni hai” tiin a hril a (Genesis 6:3). Mi thenkhat chun Pathienin mihriem dam kum a suktawina niin an hril a. Thenkhat nawk chun mihriemhai chu suol hle hai sienkhawm, an simna dingin hun a pek thu hrilna an inkawktir thung. Nova kha kum zakuo le sawmnga a dam a, a thlahai khawm kha kum zathum chuong dam deuh vawng an ni nawk tlat. Ieng khawm nisien, Thuthlunghlui huna damsawt dan kha Adama inthawka Mosie hun chena ei en chun a tla hnuoi tiel tiel a nih.

Adam

Khi a chunga Chart pakhatna khi ei en chun, a tlangpui thua Bible-a mi hmasahai suonlina chen an dam chen an ang deuh thlup a. Suon sarina Enok huna nasa takin a tla hnuoi a, suon rietna Mathusel huna kum sangkhat a hang hnaih thuok nawk a. Amiruokchu, Mahalalel le Lamek huna dam hun sung chu a hung tla hnuoi nawk met ta peih a nih.

Nova

Chart pahnina khi ei en nawk chun, Nova kha kum zakuo le sawmnga a dam a. Sema kha kum zahniah a hung tla hnuoi dawr a, Arpasad, Sela le Eber hai kha kum zali chuong an dam seng a. Kha taka inthawk khan Serag, Tera le Aron ti naw chu mihriem dam hun sung kha Mosie hun chena tlak hnuoi tieng a pan pei a nih.

Mi tam tak chun mihriem dam chen chu kum sawmsari, kum sawmriet niin ei hril hlak a. Thangsana ei hmang tak khawm Mosie tawngkam Sam Nambar 90 chang 10-na hi a nih: “Kan dam sung chu kum sawmsarih, Hrisel leiin kum sawmriet khawm; Dam sawt chu rimsik tuor sawtna, Lungngai sawtna chauh a ni si”. Mosie tawngkam hi khawvel mihriem le suon la hung um pei ding hai dam chen dinga Pathien ramri khang a ni nawh. Sam Nambar 90-na pumpui Mosie’n a hrilna san, a hmun le hmang (context) chu hi hi a nih. Nambar 14: 29-30: “Nangni laia intiema thang tah, kum sawmhni le a chung tieng, ka chunga chier po po ruong chu thlalerah hin zal a tih. Jefune naupa Kaleb le Nuna naupa Josua ti chauh naw chun, ban phar meuha in umna hmun dinga ka tiem ram chu tu khawmin lut naw ti niu”. Thlalera khan Israelhai kha kum sawmli an invai a. Chu umzie chu Kana ram an lut tawm tep khan Isreal mi Kadesh Barnea an hel tan laia kum sawmhni chuong hai kha kum sawm sari, kum sawmriet dam an hung tling tawl ta a nih. Khang lai huna Israel mi chier le hel hmanghai dam chen hun dinga Sam Nambar 90-na pumpui hi Mosie’n a ziek a nih (Richard W.DeHaan, The Living God, 1967, pp.43-44). Hi lai huna Israelhai chungthu bik hrilna a nih a, suon thar la hung um pei hai dam chen dinga hrilna a ni nawh.

Mihriem khawsak danin hma a hung sawn dan dungzui peiin dam sawt hun khawm a hung danglam peih a nih. Political theorists, Thomas Hobbes, John Locke le Rousseau-hai ring dan chun a tir chun mihriem nun hi a mawl a, a tawi bawk an lo ti hlak. Amiruokchu, civilization a hung insang tiel tiel a, mihriem dam kum khawm a hung insang tiel tiel pei a nih.

Tulai hun thara lem hin chu thilsiem le hmangruohai a hung changkang pei a, hriselna hlutsakna (health care) tieng hma ei hung sawn pei a, mihriem dam chen kum khawm a hung insang ta peih a nih. Mihriem dam chen hisapna UN (2005-2010) le CIA Factbook (2011) a um ve ve a. CIA Factbook (2011 Estimate)-in life expectancy a siem hi rambung pakhata inthawka sawmhnina chen zuk bi vak ei tih.

Chart

A chunga figure khi ei en chun ram hmasawnnaah chun dam sawtna chu a kai tung pei a. Monaco khi ei en lem chun mihriem dam kum chawkruol khawmin kum sawmkuo a ni tep tah. Kum 1917 khan King George V-in Britain-a kumza chuong dam po kuomah lawmpuina thirhrui a thawn a, mi sawmhni pali chauhin an dawng. Tu ruok hin chu mi kum za chuong dam sing khat, sanghni, zaruk le sawmli an chuong tah a. An hisap dan peih chun kum 2066-a chu UK-a ngawt khawm mi kum za chuong dam makteduoi zat vet ling dinga ring a nih (Rosie Kinchen, The Telegraph Knowhow, 6 February, 2012). Ram hnufuola nawk thung chun dam sawtna chu chawkruolin kum sawmthum pakhat an la ni chauh. A hnuoia Chart-IV khu zuk bi nawk ei tih.

chart iv

Kum sangkhat zakuoa inthawka kum sangkhat zakuo le sawmkuo inkara damsawt dan insang dan khawm a tungin a fe peih a. Chart-V-na khu en la, kum sanghni sawm le pakhata inthawk lem chun damsawtna chu chawkruolin kum sawmkuo a hnai khuot tah. Hieng ang hmasawnna a fe hrat pei chun hun tawite hnunga Monaco-a lem chu life span chu kum za chuong ruok a hung nih tah ding a nih.

damsawtna

Hieng ang hi thil um dan a ni leiin ‘chu chen kha chen’ tia Pathienin mihriem dam chen hun ding hi ramri khangsa a nei nawh ti a chieng. Amiruokchu, hnuoi hi suolna leiin tawngsephurin a um a, natna chitin reng bawmin a um a. Chuong natnahai chun hringnun suktawitu an nih. Sienkhawm khawvel thiemna a hung insang pei a, inenkawl dan tha lem le hmangruo tha lem hai a hung suok peih a; mihriem damsawt dan khawm an sang deuh deuh peih ti chu a chunga ei hril ta hai khin an sukchieng.

Mihriemah hin damsawtna le inzawm inthla dan thlur bingna chi (genes/genetic trait) pakhat a um a. Boston University-ah Thomas Perls le a ruolhai chun kum za chuong dam mi zariet neka tam hai chi/thisen an enfie a; pawl thum an hmu suok: pakhatna, mi tam tak chu kum sawmsari/sawmriet an niin upatna le inzawm natna an nei tan; pahnina, mi dang hai chu kum sawmriet panga an niin upatna le inzawm natna an nei tana, amiruokchu kum sawmkuo an ni chen khawmin an thipui nawh; pathumna, mi thenkhat chu kum za le pasari an niin upatna le inzawm natna an nei tan ti a ni bawk. Chuongang mihai DNA.chu lakhawma an enfie hnung chun longevity drug (damsawtna damdawi) dam la hung siemsuok an tum mek a nih. Iengkhawm ni sien, damsawtna chu malsawmna a ni lai zingin, ei Bible-in ‘rimsik le lungngai tuor sawtna mei mei’ a lo ti hi an dik tak lem awm ie. Hringnun hlutna hi a sawtna nekin a thiltha thawin a buk rik lem ti hre zingin ei hringnun hi thiltha thawnain suksip tum seng ei tiu khai.

Hmar.In shut down in protest against factional killing

Thursday, February 9, 2012

One of the leading Hmar community website Hmar.In has been “indefinitely” shut down in protest against the factional killing perpetrated by the community’s armed groups in Manipur. Inpui.com too has been vocal about such incidents and it condemns it in the strongest terms. If any group claims they truly love Hmar, they must learn to accept that revenge or bloodshed is not the answer to sort out differences. Too much blood has already been shed! No one, except God, has the right to take life out of a person. We extend our support to HMAR.IN and our prayers are with the affected.   

 Hmar.in shut down-Optimized

Please Note:- INPUI.COM will not shut down the site as there are hundreds of people across the world searching for ‘Hmar tribe’, ‘Hmar Culture’, ‘What is Hmar’, ‘Hmar People’, ‘Keivom’, etc., every day. We will continue to provide access in view of the important nature of service Inpui.com provides to people who want to know more about the Hmar people.

Split-level Christianity!

Friday, February 3, 2012

Pu David Ralsun

Thenkhat ta ding chun hi phrase “split-level Christianity” ti hi in hriet vawikhatna a ni el theia. Thenkhat chun ei lo hriet ta khawm a ni thei bawk. Hi umzie Fr.Jaime Bulatao’n a hril dan chun “Split-level Christianity may be described as the coexistence within the same person of two or more thought-and-behavior systems which are inconsistent with each other.” Hieng hin tawite’n hang hril in la; thuhril le khawsak in anglo ti’n. Chun ei hriet fie nawk zuol theina dingin thumal pahni “orthodoxy” ti le “orthopraxy” ti hai hi hang hmangsa bawk in la. “Orthodoxy” ti chu “ringna indik” or “right belief” tina a ni a, chun “Orthopraxy” ti chu “nundan indik” or “right behavior” tina a nih. Hriet le ring cho ni loin hringnuna hmang ngei ding tina anih.

Split-level Christianity ti hi Kristien INTI hai laia thil tlung a ni a. Entirna’n Sundaya gospel vieu sie, Monday-Saturdayhai ah Pathien neilo ang khawpa Pathien biek na chang hreloa hun hmang hai dam a kawka. Hi hin a buoipui tak chu hieng ang mihai hi “KRISTIEN” ei ti thei ding am? Annawleh “Kristien an ni nawh” ti hai a nih. Hi hi hriefie nawk zuolna dingin story thenkhat an hmanghai hang tarlang inla, chun ei ni khawm loin sut bawk in la thang a tih!

Philippines rama kristien khuo pakhat Malitbog an ti a chun zudawn hi an uor em ema. An ni hi a tlangpuiin Kristien an nia. Pastor’n a va kana thuhrilna a nei changin hieng hin an lo hril khum hlak. “Pastor nangin zudawn hi suola i ngai ang hin keini chun zudawn hi suol bek bekah kan ngai naw ie. Hienghai hi chu mihriem, mi puitlinghai hringnuna um angin kan ngia. Naupang kan ni lai khan kan nuhan zu chie hrim hrim dawn lo dingin an min chuktir hlaka. Turuok hin chu puitling kan ni ta a, zudawnhai hi chu mipuitlinghai dawn dingin kan sie el. Chun thuindiktak hril ka ti che, zu hi ka sinthawtuhai, ka lo (Field) enkai tuhai ka pek naw chun tuiinam mi thangpui tang an ta?” (Culture le tradition hmang hrilfie tum)

Restaurant pakhata hin Pastor le Kohran thuoituhai lunch fa dingin an fea. An hang lut chie chun, restaurant sunga entertain thawa hla mawi em em saka lo khuong vawng vawng hai kha an tawp cheta. Pastor le kohran thuoitu hai chu lunch fa zova an suok dawk char chun, hlasaktu hai chun mawi em em in an hla sak chu an sunzawm nawk a. (Pastor hai mithmua fel tum)

Pastor pakhat hin a thuhrilnaah ruk in ruk a thatnawzie, Pathien ditzawng an nawzie a hril mawl mawla. Inkhawm tin chun ‘ar’(chicken) that dinga a lo sie tha kha a hmuzo ta nawa. A nuhmei a zukin dawna “khawlam a um leh”ti’n a nuhmei chun nangin ruk in ruk a thatnawzie I hrila ka loin suo dei a ni kha” a ti peka. A lungsen chun “a poi de aw! Ei ta dinga ei hril ni lova mihai ta dinga ei hril a ni kha tie!” tiin a nuhmei a hal. (Mani zawm ding ni lova midanghai ta dinga hril)

Philippines rama politician hai hi election campaign an nei lai hin an gospel thei em ema. An thilthaw pakhat chu sacrament an fak lai tak hi picture an lo laka chu chu mipui hmu dingin an tarlanga. Amiruokchu a ruokte’n poisa sum hmangin indiknaw takin thil tam tak an thaw zing bawk. (Chanchintha hmai kawra hmang)

Leh a chunga story thenkhat hai a inthawk khin spli-level Christianity a umzie a tlawm a zawng ei hriet thei tah ka ring. Mani baua Isu chanchin, Pathienthu hril hrila nundana ruokchu thuhril letling deia khawsa tina a ni deu tak. Inkhawm, Sunday ni vela gospel tak ni awm taka in vir lap lapa, in tlung hunah leh, a zinga inthawk Pathienthu reng reng uoksak talo. Hlapawl saka thanga, hlim em ema ban phara, in tlung hunah zu bur dawm nawk hieu dam. Hlathuoitu, tantu, tawngtaitu, thawlawm dawltu, kohrana poimaw em em nisie, in tlung hunah nunghak tlangval inhoi chenna, zu le drugs, sex, pornography tienga in hnel nawk loi sie!

Kohrana thuhriltu, mihai inchuktiru nisie office kai huna mani sina ringumlo dam, mani kawppuihai um nawna hmuna ringumlo dam. Pulpit tlangah thuthatak tak hrila mani insungah sung inkhawmnatak ngiel khawm nei dinga rawt ngam lo dam. Sawmapakhat le thawlawm pe hrat tak nisie mani sum laklutna indik bawk si lo dam. Kohranpui, Thalai, Nuhmei, Naupang thuoitu poimaw em em nisie, inkhawm tawm a cho Bible keu ti dam. Hieng hai hi ei ni laia split-level Christianity inbuk thei dinga thil umhai niin ka hriet. Hieng ang thaw mi ei ni chun kristien indiktak ka nih eiin ti ngam am le? Hieng ang thaw mi hai hin an niah inthiemnawna an nei ngai nawa. An thilthawhai chu hrilmawi dan ding an zawnga, culture dam, tradition dam hmangin an in hril mawi tum hlak.

Iengleia hieng thilhai hi Kristienhai lai a nasa em em el am ning tang a ta? Iengtinam hi hi sukbo thei ei ta? “Orthodoxy” ringna indik cho ni loin “ Orthopraxy” nundan indik ei poimaw hle. Dr. Mcwan a thuhril ka la hriet zing chu “ei ringdan andiknaw chun ei thilthaw khawm indik ngai naw nih” ti hi a nih. Entirna’n Zudawn suola ngailohai chun zudawn chu poi ti ngai naw ni hai. Pornography suola ngailohai chun en rawp hlak an tih. Thenkhat chun Bible verse pakhat pahni phawr dawk in defense an thaw hlaka. Hi hi thil poi em em mani le mani in hlemna a nih. Dr. Floyd in a thuhrilnaah a hril chu “movie khawm nisien, ieng ieng khawm thaw in la, ei thil en le ei thilthawhai khan Pathien a choimawi ngei ding a nih” ti hi. Zudawn, zielhawp hai suol am suol naw ti tieng ni lovin “zu, zil, inruthei le thil dang dang ka thaw hin Pathien a ropuiam?” ti tieng a ni lem. Pathien ropuina ding an naw chun chutakchu a nih Pathien nau han ei tawpsan hmak ding chu!

Ringna indik le nundan indik hi iengtinam hmetkawp thei ei ta? A dawnna dingin Tabuena thuhril hang la in la,‘integrity’ nei a tul. Hieng hin hang hrilfie in la, integrity ti chu, ei thuhril le ei nunchang an hme ding a nih. Tawiten, indikna ei poimaw. Split-level Christianity tlung nasan tak chu ‘integrity’ indikna ei ngai poimawnaw lei a nih. Ei bauin ei hrila, ei thilthaw a dang dei sie. Mihai eiin chuktira mani’n zawm bawk si lo. Mihai mithmua tha em em in ei uma, hmel hriethai um nawna hmuna Pathien neinaw ang khawpa hun hmang zo el dam. Chu umzie chu mihriem pakhat sunga thil pahni inanglo fe kawp tlat hi anih a poi chu! Pathienthu ei hriethai ei hmang ngai naw lei hin ei ram, ei hnam, ei kohranhai , ei insung, ei ni ngei Pathien hnai nekin Pathien ei hlat deu deu an ta hi. Hieng thil ei thaw sung chu Pathien hming choimawi nekin Pathien hming suk hmingsiettu ni rawp hlak ei tih. A tawpnatak a dingin hi hi lo ngaituo sin rawh , Pathiennau inti si a, Pathien hming sukse rawp hlaktu ei ni chun Pathiennau ka nih eiin ti thei chie am le? Pathien nauhai chun Pathien ei pa ei choimawi ran ding a nih.

Kan Zinna Part IV (Traffic rule Vrs Mizoram)

Thursday, February 2, 2012

Pu Ramthienghlim Varte, Senior Anthropologist, Shillong

Ofis sinthawna le inzawmin  Tarik Ni 11.Nov.2011 khan Shillong suoksanin Mizoram ka pan a. Kolasib ah kar hni zet umin a khawpui sung hmun hrang hrangah kan vak kuol a. Kolasib khawpui a hin mi 24094 le In 5000  neka tam umna a ni a, private School inlar deu deu Happy Heart’s Acedamy, Diakkon, Kolasib ah Pi Varmawi Varte, Shillonga inthawka hunglutin an din student 380-400 vel le Kolasib venglai ah Brighter Faith Acedamy Pi  Lienhmingthangin (ama hih Rengkai khawsuok a nih) an din student 360-400-vel kaina a um a. A milien lien eini mi Hmar twang biek thei vawng anni leiin ka pieng le murna Manipur nekin ka tlangnelin chang a parh-hak nghal thei chu tie. Hi iengleiam ning ata ti eila hung ziek pei ding a nih.

Kolasib hi chipchier deuva mit inlen le fangkuolna kala nei ngai naw a. Ka tlungin Tourist Lodge, hih Kolasib Vengthar a um ani a. Hilai hmun a hin Manipur (Vangaitlang le Hmarbiel), Cachar le N.C.Hills, Assam a inthawk a inpemluthai indeng bumna hmun deu a nih. Salvation Army, EFCI kohran pawl pahni inhnai deuvin a ngir a, ICI kohran an um bawk. Tarik Ni 20th November 2011 khan Rengtekawn Bial Zaipawl haiin rawngbawlna Gilgal EFCI biekin Kolasib Vengthar ah an hung nei a. An hlasak a hringin an thiem em em a, hun an mi pekve leiin thu tawite hrilna ka nei a. Bial zaipawl nuhmeihai uniform man ding le Bilkhawtlir a inthawk a hunghai kalman ding ka pek nghe nghe.

Sawrkar sinthawna le inzawma state sawrkar le indawr le thawktlang ding chun North East state 6 (Tripura le Sikkim thanglovin) kan enkawlhai lai hin Mizoram le Arunachal Pradesh State sawrkar Officer le an thawkpuihai hih an felin an kut le ke a zang taka kan ngai ani leiin tu tum khawm national project – DNA Polymorphism of the contemporary Indian population and Phylogeny le inzawm a blood sample collection chungchangah Dr Sangthuama Ngente CMO, Kolasib le a thawkpuihai an fel em em a, hun tawite sungin ka target ka zo thei nghal a. A ma le a thawkpuihai chungah lawmthu ka hril.

Tarik Ni 25th November 2011-in Kolasib suoksanin Aizawl tieng kahung pan nawk tah a. Buarpui a Pu H.Thangluoi AIR a Director a pension tah farm neiin a pension nun a phamna hmun a kan hei chawl hadam a. Inhnar ava hei veng veng de aw. Ama hi a pilepu a inthawka huon siema pawisa tam tak tak inchaw hlak mi anni leiin a hming khawm Huon Thangluoi ( H.Thangluoi) ti a ni nghe nghe. A huon rasuok Jerusalem serthlum le thei her-awt hai kan hei bak (fak) hmatiem a, a farm kan hei fang chuh nun hi a hlimin a muk a nih. A lekhabi ziek ‘ MIZO KAN NI’ ti Mizoram sawrkarin sut pek ding a a sukfel sa final proof alo thawlai a ni nghe nghe. Phek 390 vel a sa a nih.Kan ram, kan hnam tia a ri sie zawng le Chawngkawr khawtlir thawa, hma tawk tawk hril a, a ka-khawk ding ngaituo lova inhram- inper ka-lang nekin a tangkai lem ka ring. Asanchuh, Pathienin hnam pakhata ami siem eini zie le, khawlai a inthawka hung suok am ti hrilfie tu le hnam mumal lo, hnuoi le van kara inleng mei mei ei ninaw ziek ngei a suklangna ani tlat leiin. Chubakah, Mizohai del ram le ei hungsuokna Sinlung hi tienthu hrieta hriet ringawt nilo hmu thei dingin Reader Digest Atlas ami hai a um sa bawk.Hmar tawngin hi lekhabu hih publish ni thei sien nuom a um khawp el.

.

: Ofis motor buoi neknuka chawi nekin tuta tum chuh Shillong Taxi Pu Hrilthanghlun ( Hrila ) Maruti-800 All India Taxi rawng pangai a dum le eng chawkpawl ngei khah ka chawi a. Hi Taxi rawng (a dum le eng ) hih kum iemani chen liem ta a Mizoram khawmin alo hmangve hlak kha tlakin khawtlang rambung (western country) thenkhathai Taxi rawng copy-a a var le eng chawkpawl a ani ve thung. A changkangin a mawi a, chuong khawm chak um hlie hlie’n an lang. En nuom mak tak ang elin kan tlanna tieng tieng ka motor hmang chuh an tlir vawng vawnga, thenkhatin “ A van lunglen tlak mange aw, chu Taxi rawng tak chuh’ ti pawl, ‘ Hei hih Eng Taxi ngei’ ti pawl, ‘Shillong Taxi a ni hih’ annawleh ‘Kan Taxi rawnghlui a ni hih’ ti pawl, Mizoram Taxi rawnghlui ani lei a tawng chuong leng deu hmang pawlin ‘Aw ! Khublei, Alu kudam’ ti pawl khawm an bo nawh. Chuonganga mi mit fuk theina motor ka chawi chuh an manhla hle’n ka hriet.

Motor chungchang hril taka chun Aizawl khawpui sunga Motor hai reng reng rawng var naw hmu ding a vang. A umsun khawm a tlang puiin a neitu chuh state puotieng mi an nih. Lamlien le kawttler a sukmawi a , hmu khawm ha damin mit khawm a tlei.Ni e, thil var reng reng ngaina mi chuh insukfai le thienghlim taka fak le dawn kawnga khawm insuk fihlim nuom mi an ni tlangpui awm ie. Thienghlimna hi taksa hriselna a ni bakah Pathien khawma a ngai pawimaw em em ani reng a. Chu nih, Saphaiin ‘Cleanliness is next to Godliness’ an ti reng chuh.

Chuongangin Aizawl khawpui sunga mipui chenghai khawm an rawng ditdan enin khawpui thienghlim le changkang ni tuma thang la mek le sakhuo thila khawm mihriem felna le varna hmanga fak le dawn a khawm State sawrkarin zu zawr chen khapin total prohibition state a puong a ni nghe nghe. Mi hausa an tam a, sawrkar sinthawhai khawm an hlaw le inmil em em lova Pucca building ropui tak tak nei an ni deu vawnga, an ofis buildinghai a ropuiin rawngvar tiengpang an uor hle bawk. Inchei kawnga khawm an changkangin, Bangkok khawpui anga piengnal le inhme zawng hrea inchei,hmeltha tak tak le mawngbawr tha el-awl en liem vawng vawng ding an umve nuol a. Pu Laltuoklien (Pistol Puokruk)-in ‘ Aizawl khawpui kahang fanga, Nu nghak hmeltha an tam ngei ie, an polite thei si; Step intung deu er-awr ah a an hei lawn a, an malpui a ngovin mit a tleiin a tlei thei ngei…’ ti hla a siem kha ei hrietsuok rum rum el. Khingtieng pang a ruok chun mani piengphung iengang am ti ngaituo em em lova thuomhnaw man tam taka inbel ‘Ama nekin a thuomhnaw ka ditlem’ ti ding khawm an tamve bawk.

Chun, motor hnungtienga inziek ka thil hmu mak kati chuh ‘NO HORN PLIZ’ ti dam ‘STOP HORN PLIZ’ ti hai hih a nih. A reng rengin Stop horn pliz ti an ziek hih a san ding awm ka hriet thei hlawl nawh. Khawtlang ram (Western country) lamlien tlun em em international standard a siem London, New york khawpui hai dam chuh Six lane a siem a ni bakah a sir ah feet 5 ( nga) a lien emergency parking space a um bawk a. Speed angkhat vawnga tlan an ni leiin Motor reng reng City Police, ambulane annawleh emergency thil tinaw chuh horn ri hriet ding a um naw ang tluk a ni reng a. Mizoram hi tlangrama khawm tlang kawrhnawk tamna, khawvel lienlem chuh hrillo, India rama khawm tlun rawnga kilometer khat khawm lam um theinawna. National highway standard ang khawm a lamlien siemthei khawm ni derlo State ah STOP HORN PL. (Horn hmetnaw) ti chuh insuk changkangna a hmang ding chi ani ding am aw ti le mi dang puotieng a inthawka hunghaiin an ngaisang ve dim chu tihi ka ngaituo a nih. Kei chun ka hrietthiem/ngaisang theinaw phawt chuh a nih. Chun, Saphai thilthaw hi a tha tam sienkhawm ei niphungin a zirnaw le theilo tam tak a um tihi hriet a tha.Ka motor khaltu pan’n “Pu, Motor horn hmet kuhi Driver thing anti a sawn naw ” ala ti ta deu deu.

Chubakah, khawlai le mipui pungkhawmna ah zie hawp khu vut vut, kamcherek hieng Kuva fak le Sada hmuom kawngah nuhmei a pasalin an pawisak an hrawl hle’n an lang a. Mizoram hi India rama mipui nambar enin Cancer tamna tak a nih tihi thil awm tak ani awm de aw ka tih.Dry state tia puong nisi, zana hung inthim a lamlien sukmawitu chuh a tlangpuiin nunghak-tlangval nun-chena Bike a hrattak taka tlankuol le invak vel anni deu vawng hi a mak.Hi Aizawl khawpui le a sevel a insuk changkangna dinga dit umlo pawl tak a ni ka ring. Za ah za Kristien state ei inti nuomna leh an hme naw em el.

Pu L.Hrangchal IPS Aizawl SP inah Tarik Ni 26th November 2011 zan khan bufak tlangna kan nei a. Mizoram state a MPS direct a lo lut hmasa pawl, kum 2003 khan IPS inhlan ani a, Hmar nau a tuoltohai thanglo chun IPS hmasatak a ni awm.Pa inngaitlawm takel Aizawl Ramrikawn a hmun lien takel inchaw’n farm siemin a um chil nghal a, Bawng, kel, Ar vaiin an nu Mathiangi ( Ramthianghlimi) leh darkar tiem a hun indai naw takin thlan suok zawi zawi a sinthaw an nih ti ka mit ngeiin ka hmu a, entawn tlak mi taima tak a nih.Ka ruoltha, ka makpa nibawk Pu (Er)Zothangsang Intoate khawm EE (Executive Engineer)-a lo kaisang ve tah lawmna chibai buk malamin a inah bufak tlangna kan nei a, Aizawl, Ramhlun North ah Building ropui tak neiin alo umve tah a lawmpui a um ngawt el.

Hmar students ask Delhi CM to take up rape case

Thursday, January 26, 2012

Ref. HSAD/25/01/2012 January 25, 2012
To,

Sheila Dikshit

Chief Minister

Government of Delhi

Subject: Justice for raped victim.

Dear Madam,

We, the Hmar Students' Association, Joint Headquarters, Delhi would like to bring to your notice that one of our female member was physically beaten, tortured and raped by one Mr. Anuj Saini on the night of 18th of January, 2012 at Dwarka, Delhi.

The raped victim aged 20 years, Miss Ruth <name changed>, who is a Tribal Christian and working in a Spa company in Gurgaon was offered a lift in a car by the rapist on the night of 18th Janaury, 2012 on her way back to her rented place in Mahipalpur, New Delhi. Instead of dropping her to her place, the rapist Mr. Anuj Saini drove her to an unknown and isolated location somewhere in Bamnoli area of Dwarka Sector 28 and physically abused, tortured and raped her.
After escaping from the rapist, the raped victim returned to her place and an FIR was filed at the Police Station, Dwarka Sector 28, Delhi on 19th January, 2012 against the rapist (FIR No. 11 Dated 19/01/2012) and the case against the rapist registered under IPC 365 and 376 and her statement taken by the concerned Police. The Police, who promised to arrest the rapist after 2 hours of filing of the report, arrested the rapist only after 5 days after the incident.

Considering the seriousness of this case and similar incidents that happened at the National Capital Region (NCR) and the unprecedented racial/gender-based violence meted to the people of North East India living in NCR, we, the Hmar Students' Association, Delhi demands the following to be taken up by your good office at the earliest so that justice be delivered to the victim, who is physically and mentally disturbed by the trauma she went through:

  1. That, the rapist be punished appropriately without fail as per the law of the country.

  2. That, the rapist in the case be further booked under suitable sections of the Scheduled Castes and Tribes (Prevention of Atrocities) Act, 1989.

  3. That, the victim be compensated as per the Scheduled Castes and Tribes (Prevention of Atrocities) Act, 1989 and any other prevailing laws that cover this nature of crime.

  4. That, a special cell headed by an IPS officer from North East India be established within the Delhi Police to pro-actively deal with the issues and problems regularly faced by people from the North East India in NCR.

  5. That, justice be delivered fairly to the raped victim at the earliest.

Sincerely,

(JAMES PUSING SANATE)

President

(ZACHARIA VARTE)
Secretary
Hmar Students Association
Joint Headquarters, Delhi

Thusep Ziek Hi

Wednesday, January 25, 2012

Ziektu: Prof Lal Dena* Inpui.com patron

If you steal from one author, it’s plagiarism. If you steal from two, it’s research.-Wilson Mizner.

Lam hi art (themthiemna) chi khat a nih. Ke pahni le ban pahni nei seng, a lam thiem le zeih bik rieu an um hlak. Thusep ziek khawm hi art a ni a, mi tinin ziek hlak inla khawm, a ziek thiem bik rieu hi an um hlak. Sap mithiem tak tak hai khawm khu thusep ziek thiem (essayist) an ni vawng nawh. Thusep thiem le ziek thiem hi talent a nih a. Chubaka thusep hi mizie hrietna tha tak a nih bawk. Thuvar pakhat chun hmel hi lungril zawngawlna a nih a lo tih a. Chuong ang bawk chun lekhaziek le thusep ziek khawm hi a ziektu mizie zawngawlna a nih. Chuleiin ei lekhaziekhai hi ei mizie hriet theina, ei hlimthla le darthlalang an nina chen a um leiin ziek fimkhur a tul.

Thusep ziek hi in bawl ang deuh a nina a um. In ei bawl ding chun a hma’n a hlimthla (blueprint) ei lo nei hmasa a tul. In lim ziek thiem engineer le architect dam ei ruoi hlak. Chu lima inthawk chun hmangruo lak dan, a lut zat ding le sum seng zat ding khawm ei lo hriet lawk thei vawng hlak. A lim el baka ei in bawl ding a thungpha (foundation) remthat a ngai bawk; chu chun in det indo le tlo ding an nghat tlat a nih. Thusep ziek khawm chuongang tho chu a nih. Ngairuot lawkna (hypothesis) felfai taka ei lo nei chun, ngairuot lawkna ruongam tlangpui (conceptual framework) tha tak ei zam thei bawk hlak. Chuong ang ei lo thaw diem chun sin a zatve zo ang ei nih .

Tulai chu computer khawvela cheng ei ni ta leiin, ieng thupui khawm ziek inla, computer hmangin khawvela library hmun dang dang hai khawm ei pindan chitea inthawkin ei sir zung zung thei tah a, research thaw le data collection hai khawm harsatna a tam ta nawh. Amiruokchu thu le chanchin ei lakna source hi zieksa ngei a tha. Ei thusep ziek thlawptu dingin mi dang lekhaziek le source ei hmang hlak a. Chu hmang dan chu kawng hni a um. Direct taka mi lekhaziek le tawngkam a ni ang anga ei lak sawng chun, chu chu direct citation a nih. Chu thu laksawng po chu inverted coma (quotation mark “ “) sinsiena sungah ei sie hlak. Entirna’n Sanga lekhaziek ka laksawng chun, quotation mark zo charah (Sanga: 2012:p.12) tia ziek a tha. Amiruokchu, Sanga tawng angiel angana la si lovin, indirect takin a thuphung la siin ka hmang thei a. chu chu indirect citation a nih a. Chu khawm chun a ziektupa le ei lakna source kha ziek lang ngei ngei a tha hlak. Hi hi intelectualtual honesty a nih a, ching ding a nih.

Mi ngai dan haw le hmangsuol (plagiarism) ti hin ieng chen am a huom a? Ka concept, theory le hypothesis-hai thlawptu dinga mi dang hai ngaidan direct-in amani indirect-in amani ka hmang thei a, ka lakna source indik taka ka ziek chun, chu chu ‘mi dang ngaidan haw le hmangsuol’ (plagiarism) a ni nawh. Amiruokchu, mi thil hmusuok thar, ngaidan le theory thar keia hmusuok anga ka ziek ruok chun, chu chu ‘mi dang ngaidan hawtu le hmangsuoltu’ ‘plagiarist’ ka ni tina a nih. Chu chu intellectual dishonesty a ni leiin, pumpel hram hram a tha.

Hi le inzawma ziektuhaiin ei hrietzing ding pawimaw dang pakhat chu ‘Intellectual Property Right’ti hi a nih. Computer hmanga hrietna khawvela inzin zung zung thei ei ni tah a. Mithiemha’n research an thawnaa theory thar le thil thar an hmusuokhai hi Intellectual Property Law (IPL) hmangin an humhal hlak. Chuong an thil hmusuok le sinsienahai chu anni phalna laklawk hmasa lova hmang thei a ni nawh. Hla phuok hai sien, an hlaphuok chu phalna la hmasa lova, ei hmang le ei inlet chun, IPL ei baw siet a nih a, hi dan hmang hin lei an min chawitir thei. Manipur sim thlanga chu chanchin tha mansapui inbangna hmasa ei lo ni leiin, thu le hla tienga ei lo burip hmasa a. Ei kawl vel unau suopuihai tam takin ei Pathien hla tuoltohai hi an twang inletin an hmang nasa ve em em a, lawm a um, inro ding khawm a ni nawh. Amiruokchu, ei hlahai an tawnga an inlet pha, a phuoktu hming indik hi mi ziekpek pei hai sien nuom a um.

Hi thu le inzawm hin hril ding tam tak um sienkhawm ei thu chaih le inzawmna bik chauh zuk thlur bing met lem ei tih. Lekhabu ziektu le thusep ziektu chun tu hril ngai lovin copyright ei nei seng. Lekhabu ei sut lem chun copyright neitu chu ‘author’ (lekhabu ziektu) a ni hlak, Author phalna lovin publisher-in lekhabu insuo theina le sut theina right a nei nawh. Chuleiin lekhabu sut a ni hrim hrim chun copyright neitu ‘author’ ti hi makmawa zieksa ngei ngei a ni hlak. Mi lekhabua an thuziek an phalna la lova ei laksawng chun, IPL hmanga khing thei le lei inchawitir thei ei ni ti hi ziektuhai chun ei hriet zing a tul tak meuh a nih. Ziek lang lova, eini awm thusuok anga ei ziek chun rukru ei ni a, chu chu intellectual thief ei nih. Hmar tawng le English-a ka article ziek thenkhat mi thenkhatin an hmang ka hmuh hlak a, mi acknowledge lo le an reference-a khawm ka hming tarlang lova an um ka hmu chang chu inhawih ka ti naw hle hlak. Mi thu ziek ei hmanga, acknowledge ei thaw hin ei ta dingin kiemna nekin hlawkna a ni lem ti hi hriet zing a tha.

Thusep hrim hrim personal reflection tieng panga inthawka thlira ei ziek chun, ei nuom ang ang ei ziek thei. Ei tawnhriet sirsina ziek a ni lem chun sapzek dang an hnaipui tiemsa rawn a ngai kher nawh. Mani awm thusuok ngei ei ziek pha, originality ei nei le nei naw an lang hlak.

Thusep ziek dan tlangpui thenkhat chauh zuk tarlang ei tih. Pakhatnaa Conceptual analysis: Conceptual analysis chun thil ei hmu dan le ngaidan, an umzie le hmang dan thlur bingnain ei hmang tak. Entirna dingin, muol mi lo liemsan ta Pu L.T.Pudaite chun conceptual analysis hmangin ‘Tlawmngaina’ Mizoram and Look East Policy ti lekhabuah khan a ziek a. Hieng ang method bawk hmang hin ‘Taimakna’ ti le a dang dang khawm ei ziek thei. Pahninaa chun Content analysis hmangin ei ziek thei bawk. Entirna dingin British officer pakhat chun “the hill tribes were most anxious for British rule” ti’n report a pek a. Hi thu hi critical taka chaih a ngai. Mingopa hin hnamchawm mizie a hriet nawh. Mingo rorelna tlangrama sukdet nuomna lungril a nei lien. Hnamchawmhai hi tiena tlanga inthawk mi dang awpde le sirdena hnuoia an um ngai nawh ti khawm hi officer hin a hriet nawh a. Tharum hmang chauhin Mingo rorelna zauh thei a nih ti hi a ring dan a nih. Hnamchawmhai hi mi thuhnuoia um tawk tawk thei nawh a. Chuong chu an ni leiin an hel zing zing hlak. A dang khawm khawm hrilsa ding tam tak a la um. Hieng anga thusep ziek hi content analysis a nih.

Thupui thenkhat historical topic an ni chun thil pali suih ngei ngei ding a um;- primary sources, secondary sources, running records le recollections an nih. Dannaranin primary sources chu thilhlui siekhawmna archive, museum, library le mimal thil lakkhawmna/siekhawmna hmunah hai hmu thei an nih. Hieng source-hai hi research paper le thesis ziekna ding chun rawn lo thei lo an nih. Secondary source ei ti hai chu mi dangin lekhabu, annawleh, thusepa an lo ziek ta hai an nih. Secondary (hmang tah) an ni leiin an hlutna chu a bo chuong nawh. Pathumna chu running records mimalin amani organization-in amani document le an thilsiennahai an siekhawmhai an nih. Chun, a palina recollections chu mani chanchin ziekna (autobiohgraphy), memoirs (thil inchikna) le tawngbaua thu inhlansawng (oral sources)-hai hi an nih. Hienghai po po hmang kawp hin analytical or argumentative papers ei ziek hlak. Thusep tlangpuia chu tienami hril ang deuhin narrative-in ei ziek tlangpui.

Thusep hrim hrim critical analysis thawa, a sir leh vel ena atanbawsuta ziek hin tiemtua mawrna (motivation) a pek tha nuom bik. Lala’n chuongchun a ziek a, Thanga chun chuongchun a hril tia thusep ei ziek chun, chuong ang lekhaziek chu “scissor and paste” an ti a; chu umzie chu “chep thlak le bel khawma lekhaziek” tina a nih. Mania awm thusuok (original thinking) ei nei naw tina a nih a. Chuong ang thusep chun tiemtua mawrna a pek ngai nawh. Entirna dingin khawtlanga thiltlung ei analyse ding chun, hieng indawnahai hi a pawimaw: kha thiltlung kha iem a ni a? Iengtin am kha thil kha a tlung el leh? Iengtiziea kha thil kha khang kher kher khan a tlung el amani leh? Khang naw zawng khawm khan a tlung dan a um naw maw? Hieng anga dilsut taka analytical mind neia thil ei suiha ei ziek pha, tiemtu ta dingin mawrna (motivation) a pek tha nuom bik hlak. Thusep ziek hi ngainuom um a ni baka, tiemtua mawrna le chona a pek a, tiemtu’n thusep dang a ziek nawk thei lem chun, a hlawk em em hlak a nih.

Thusep zieknaah hin tawngkam le thumal hmanghai hi dittui nawk zuol inla. Ziektu tukhawm a famkim ei um nawh. Kei khawm ka thusep zieknaa tawngkam ngainuom um lo ka lo hmang ve zeuh zeuh a. ‘Ka pension pha chun’ ti ka zieknaa tawngkam dit um lo deuh ka hmang a, siemthat thei a nit a si nawh. Ni khat lai khan ‘Ruoi, Ruoi, Ruoithe’ ti article ka zieknaa, “Ei pasiet tawl veih leh, ei nei po po dengkhawm inla khawm, Marwari mi hausa pakhat khawm ei tluk zo dim” tiin ka ziek a. Ka thawn ta si, kan sirna’n van a ur. Hieng ang tawngkam dit um lo le tangkailo hi ka lo hmang ve zeuh zeuh hlak a; ching zawm naw tha hlein ka hriet tah.

Hnam changkang lem hai thaw danin mi lekhabu le thusep thlirletpek le lepsepek dam hi ei hung ching deuh deuh ta a, lawm a um. Entirna’n book-review ei thaw chun, a ziektu concept, hypothesis or conceptual framework iem a ni a? A lekhabu ziekna hin ieng thawdan am (methodology) a hmang a? Ieng sources am a hmang a? A source hmanghai hin a lekhaziek a justify zo am? A chapterization a the fuk am? A lekhabu hin baksamna a nei am? A tlangpui thu’n hrietna kawngah le existing literature-a a ziektu contribution iem a ni a- tihai hi ei thlir dan tlangpui a nih. Iengkhawm ni sien ziektu le review-tuhai hi lungril lien tak putin a thu’n insel ei ta, personal mimal thila ruok chu ei lak ngai ding a ni nawh.

Thuhril le tawngbauhai hi chu ieng anga tha khaw ni hai sien, hun a hung sawt a, hrietzing an ni ta ngai nawh. Thusep zieka um, lekhabua mani magazine-a mani insuoa um ruok hi chu a um sawng an ta leiin, siemthat nawk thei a ni tah nawh. Chuleiin tawngkam le thumal hmang kawngah hin ziektuhai hi fimkhur nawk zuol inla nuom a um. Chun, ei thuziekhai a tlawm tawpa vawisari bek ennawn hlak ei tiu. Earnest Hemmingway chun ‘Farewell to Arms’ ti novel bung tawptak a ziek lai chun vawi sawmli a ziek nawn an ti chu. Eini khawm ei thusep ziekhai vawitam ennawn hnunga pe suok chauh hlak inla nuom a um. A hre bik le thiem bik ka ni naw lai zingin, thahnemngaina leiin hi thusep hi ka hung ziek a nih. Mi lungril suknat thei pal a lo um chun, thawpal lieu lieu a nih.

*About the author: Prof Dena teaches history at Manipur University and has written many book on Manipur and tribal culture.

Hmar rebels to lay down arms today

Tuesday, January 24, 2012

Guwahati: In Assam, around 1500 ultras belonging to nine ethnic militant groups will formally lay down arms at a surrender ceremony organized at Sarusajai Stadium in Guwahati this morning (10.00 a.m.).

A State Police spokesman said that the militants will lay down arms in presence of the Union Home Minister P. Chidambaram and the State Chief Minister Tarun Gogoi besides senior police and civil officials.
The nine groups to surrender en-masse are part of two major ethnic groups - the tribal Kukis and the Adivasis.


Among the major groups that are surrendering include the Kuki Revolutionary Army, the Hmar People’s Convention, the Birsa Commando Force, and the Adivasi Cobra Militant of Assam.


All these militant groups are already observing cease-fire with the Government, although formal peace talks are yet to begin. Most of these groups were either fighting for secession or for greater autonomy.


Mr. Tarun Gogoi said the Government will hold talks with all these groups and see to it that their genuine grievances are met.


AIR Guwahati correspondent reports that this would be the biggest-ever surrender of militants in the North-East.

Dr L.Fimate nuhmei ‘Rs 10,27,450 leh man’

Sunday, January 22, 2012

CCPUR:    The  Sangai  Ex-press (English Edition) Janu-ary 20, 2012 nia suokin Mrs Thangneikim  Fimate  w/o Dr    Lallukhum  Fimate,  55-Tipaimukh A/C a Trinamool Congress candidate chu Janu-ary  19,  2012  zan  dar  10:30 vela Jiri bula 22 Assam Rifles han sumfai Rs. 10,27,450 leh man nia a zieklang angin Ms Jacintha  Lazarus,    District Election  Officer/RO,  Chu-rachandpur chun January 22, 2012  liem  hma a ziek ngeia  Dr Lallukhum Fimate chu hrilfiena ama annawleh a Agent chu pe dingin inhriettir-na zanikhan an suo. Hrilfiena a  pek  theinaw  chun  Model Code of Conduct  dungzui le dan angin hrem thei a ni ding a nih. Hi inhriettirna hi “UR-GENT  Or  IMPORTANT  a ngai a nih.

The Sangai Express chun tangka sum mana um hi Tipaimukh A/C sung voter-hai kuoma Vote inchawkna dinga sem ding niin a zieklang bawk.

Candidate pakhat  sum hmang thei dinga ECI in a bituk chu Rs. 8,00,000 a nih.

Source: Hmasawnna Thar, Jan 21, 2012

Fimate clarifies
IMPHAL, Jan 21: In connection with the news item “Woman held with Rs 10 Lakhs” published in The Sangai Express on January 19, Thangneikeim Fimate of Camp - Hmarkhawlien, Cachar, Assam clarified that the actual amount seized from her possession was Rs 77 thousand only. She further mentioned that her clarification could be verified from Jiribam police station.
TSE

Latest Hmar Videos

Career

Interviews

 

© Copyright INPUI-Hmar Mizo News & Info House 2010 -2011 | Design by Herdiansyah Hamzah | Published by Borneo Templates | Powered by Blogger.com.